Wij doen tegenwoordig de gekste dingen voor een stille bovenkamer. Ik zeg: meditatie op scholen, dan kunnen die kinderen de rest van hun leven op elk moment stoppen met 'denken' waar en wanneer ze maar willen. Maar wat kunnen wij volwassenen nog doen?
“Die winter had ik een mindere tijd en piekerde ik veel. Doordat ik tijdens het zwemmen bewust nadacht over ademen, was het niet mogelijk over andere dingen na te denken. De eeuwige monologue interieur waarmee ik in die tijd rondliep en die de hele tijd een uitgesproken mening had over alles, vooral mijn eigen handelen, en daar kritiek op gaf die ik niet echt opbouwend kan noemen: die stopte.”
2-2-2021: Jelle Brandt Cortius in de Volkskrant, Mijn medicijn – over buiten zwemmen in koud water, zonder wetsuit. Totale aandacht door de kou. Adembenemend, en dat uit nood bewust opzoeken om de innerlijke criticus de mond te snoeren. Eindelijk zijn bek te laten houden. ‘Monologue interieur’ voor zelfspraak, wel sjiek hoor trouwens.
Maar moet dat nou, zulke paardenmiddelen voor een stille bovenkamer? Kunnen wij daar niet gewoon mee ophouden? Nee, dat kunnen wij niet meer. Niet kunnen stoppen met 'denken' is een collectieve neurose geworden.
Meditatie op scholen, we moeten ergens beginnen. Kinderen leren dat zo gemakkelijk, hun zelfspraak aan- en uitzetten.
Tijdens het hardlopen luistert Gwendolyn Portzky naar muziek. ‘Ik kom elke keer met een leeg hoofd thuis,’ vertelt deze klinisch psychologe blij en opgelucht. Ze is expert zelfmoordpreventie, vandaar.
‘Eerst deed ik het twee uurtjes in de week maar het werden er steeds meer. Ik voelde me prettiger door dat afval rapen, het maakte mijn hoofd leeg.’ Dirk Groot, zwerfinator. Ook een manier.
‘Als ik fiets, krijg ik mijn gedachtestroom stil en wordt mijn hoofd leeg,’ vertelt een CEO, verkleed als wielrenner, enthousiast. Reuze fijn en je gunt het zo'n man, maar het is niet altijd carnaval en meditatie op school pakt het probleem bij de wortel aan.
Als de hamster uit de tredmolen stapt, is de stress van de resultaatstaat niet in een keer verdwenen maar met zwemmen, hardlopen, afval rapen of een stukje fietsen, redden we het voorlopig wel. Dat geeft de ruimte om de pijn van gemis aan te pakken, de oorzaak van dat oeverloze geneuzel in onszelf. Nutteloze dingen doen, nergens om, is daarbij leidraad. Zodra je merkt dat je weer efficiënt op niks afjakkert, jezelf heel hard uitlachen. Gooi weg die stappenteller!
Samen met andere cultuur- en godsdienstpsychologen deed ik in de jaren zeventig van de vorige eeuw een landelijk onderzoek naar de effecten van meditatie op het dagelijks leven. We namen semi gestructureerde diepte-interviews af van ruim honderd respondenten in het hele land, van Groningen tot Maastricht. Volkomen onafhankelijk van elkaar rapporteerden deze mensen rust en zelfvertrouwen als meest voorkomende effecten. Dat verband was zelfs lineair: hoe meer meditatieminuten zij achter de kiezen hadden, hoe vaker zij rust en zelfvertrouwen rapporteerden. Mensen die elkaar nooit hadden ontmoet (gecheckt) en zoekend, bijna op de tast spraken, kozen dezelfde woorden om te beschrijven wat zij in hun dagelijks leven als effect ervoeren. Wij lieten daar nog wat statistiek op los en wat bleek? Die twee zaten aan elkaar vast. Kalm zelfvertrouwen, noemden wij het daarna. Kalm zelfvertrouwen is dus het effect van meditatie op het dagelijks leven.
Oervertrouwen is de basis van identiteit. Zonder oervertrouwen in het leven, groeien wij niet of groeien wij scheef. Zelfvertrouwen komt voort uit dit oervertrouwen. Natuurlijk, merken dat je ergens goed in bent helpt best een beetje boel maar zonder oervertrouwen geen zelfvertrouwen. Zonder het oervertrouwen dat uit elk pasgeboren leven barst, houdt alles op.
Daarom wens ik kinderen meditatie toe op school. Om de zelfspraak naar believen aan- en uit te leren zetten, dat ook, maar toch vooral om het oervertrouwen te ervaren dat aan alle leven ten grondslag ligt. Of om het te herwinnen, als het eruit is geramd door huiselijk geweld, door pesten, door een groot verdriet of door de onophoudelijke waarschuwingen voor de lelijkheid van de wereld door goedwillende maar hele domme ouders. Kappen paps en mams, handen af van oervertrouwen.
Onstuitbare zelfspraak blijft intussen een ziekte. Het is de neurose van deze tijd.
Zie: Fuck Faalangst